levensmiddelenindustrie

In de gehele keten van de levensmiddelenindustrie zijn er mogelijkheden om grondstoffen nóg beter te benutten

Het verwerken en produceren van voedsel is een complex proces met veel verschillende stappen. Kijkend naar voedselverspilling zijn er in deze stappen meerdere uitdagingen. Zo kunnen reststromen ontstaan, speelt houdbaarheid een belangrijke rol en zijn er nieuwe technologieën benodigd.

Verschillende organisaties, regelingen en tools kunnen helpen om met deze uitdagingen aan de slag te gaan.

Reststromen

 

Om reststromen te verwaarden is er vaak een aanpassing in de reguliere keten nodig en een partij die de reststroom kan verwerken. Maar welke partijen zijn dit? En wat doen zij precies met deze reststromen?

Darling Ingredients
Darling Ingredients voorkomt verspilling in de agro-foodketen door het inzamelen van ongeveer 10 miljoen ton (9.7 MMT) dierlijke bijproducten en restmaterialen per jaar wereldwijd. Uit deze grondstoffen produceert Darling Ingredients vetten, eiwitten, gelatine, collageen en fosfaten met vele toepassingen. De ingrediënten worden breed ingezet in farmaceutische en levensmiddelenapplicaties en in pet food en diervoeders.

De Verspillingsfabriek
Te grote wortelen, snijresten van bloemkool, tomatenkontjes, te kleine aardappelen en paprika’s die net niet rood genoeg zijn; dit zijn een aantal voorbeelden van reststromen van groenten die De Verspillingsfabriek verwerkt. De Verspillingsfabriek heeft als doel om zoveel mogelijk groentenreststromen te redden van de verspilling. Van deze groenten worden vervolgens smaakvolle producten zoals soepen, sauzen en stoofgerechten gemaakt. Dat wordt gedaan door mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt; talent verspillen is namelijk ook zonde!

Instock & InstockMarket
Imperfecte groenten en fruit, brood van een dag oud, vlees en vis; verschillende producten die Instock ophaalt bij telers, verpakkingsbedrijven en producenten om er vervolgens heerlijke gerechten van te maken. In het restaurant van Instock in Amsterdam wordt er door de chefs met deze producten gekookt. Daarnaast heeft Instock een eigen marktplaats: InstockMarket. Op deze marktplaats wordt de verbinding gelegd tussen reststromen en chefs en horecabedrijven.

IntelligentFood
IntelligentFood vermindert voedselverspilling door op basis van reststromen innovatieve en creatieve recepturen en producten te ontwikkelen. Daarbij wordt gebruik gemaakt van snijresten en halffabricaten die overblijven bij de productie van voedsel. Producten worden gemaakt voor gespecialiseerde ketens, retail en groothandel. Op dit moment ligt de focus op de reststromen van brood en deegwaren.

Krush
De missie van Krush (voorheen Krusli) is 'to Rescue Food'. Dit doen ze door het maken van gezonde ontbijtgranen gemaakt van gered voedsel zoals bierbostel, gebroken noten, te kleine zaden of groente en fruit dat 'niet perfect' is. Ze maken ontbijtgranen in vier verschillende smaken en bieden verschillende concepten voor hotels, catering en retail.

Protix
Protix zorgt voor een hogere verwaarding van reststromen van groenten en fruit door deze om te zetten in hoogwaardige componenten met behulp van insecten. Insecten groeien goed op reststromen van groenten en fruit waardoor hoogwaardige eiwitten en vetten ontstaan. De insecten van Protix worden onder andere ingezet voor diervoeding voor kippen en vissen. Zo ontstond het concept OERei, waarbij de kippen die deze eieren leggen, hele insecten te eten krijgen.

Soupalicious
Soupalicious bereidt koelverse soepen. Voor elke liter soep die afgenomen wordt, wordt automatisch een liter soep aan de voedselbank bij jou in de buurt gedoneerd. De soepen gemaakt voor de voedselbank worden volledig met goede reststromen groenten gemaakt. Ook worden er steeds meer reststromen groenten gebruikt voor de soepen die Soupalicious verkoopt.

vanRijsingengreen
vanRijsingengreen werkt samen met de natuur aan gezonde groenteproducten. De bedrijven van vanRijsingengreen zaaien, oogsten, verwerken en verkopen op een duurzame manier verschillende groenteproducten. Ze gebruiken daarbij alle delen van de groenten. Door een optimale bedrijfsketen en goede planning halen ze het maximale uit verwerkte groenten. Daarmee voorkomen ze de belangrijkste oorzaken van onnodige reststromen en potentiële voedselverspilling. Als er toch reststromen vrijkomen, dan verwaarden ze reststromen van onder andere wortels, bieten, spinazie en boerenkool alsnog tot de laatste vezel en de laatste druppel. Het tot waarde brengen van deze reststromen vindt plaats in de fabriek in Helmond.

Daarnaast werkt vanRijsingengreen mee aan verschillende innovatieve projecten op het gebied van plantaardige reststromen. Voorbeelden hiervan zijn Food from Food en de PPS Eindeloos Groenten.

Voedselbanken Nederland
De voedselbanken helpen de mensen die gedurende een periode niet in staat zijn in hun eerste levensbehoefte te voorzien. Dat doen ze door deze mensen tijdelijk te voorzien van voedselpakketten. Bedrijven uit de levensmiddelenindustrie kunnen daarbij helpen door het doneren van producten die bijvoorbeeld geen bestemming meer hebben. Voedselbanken Nederland zorgt ervoor dat de producten terecht komen bij mensen die het goed kunnen gebruiken. Zo worden mensen geholpen én wordt voedselverspilling tegengegaan

Houdbaarheid

 

De houdbaarheid van producten speelt een belangrijke rol als het gaat om voedselverspilling. Zo kunnen bijvoorbeeld verpakkingen en technologieën ervoor zorgen dat een product langer houdbaar is waardoor het minder snel wordt verspild.

Contronics Dry Misting
Door gebruik te maken van ‘dry misting’ blijven producten gedurende transport, opslag en in de supermarkten langer goed. Het dry misting systeem van Contronics creëert fijne mist door ultrasone trillingen. De producten worden omgeven door een mistdeken waarna de mist verdampt, de luchtvochtigheid stijgt en er een koelend effect ontstaat. Verse producten staan daardoor geen vocht meer af waardoor de kwaliteit van het voedsel langer behouden blijft.

Keep-it Technologies
Keep-it heeft een real time houdbaarheidsindicator ontwikkeld die laat zien hoeveel dagen een product nog houdbaar is. De indicator is gekalibreerd op basis van houdbaarheidsdata van specifieke producten. In combinatie met de temperatuur waaraan het product is blootgesteld, berekent de indicator hoeveel dagen het product nog houdbaar is. Gebruik van de indicator kan voedselverspilling effectief verminderen omdat houdbaarheid veel te maken heeft met de temperatuur waaraan het product is blootgesteld. 

Verpakkingen
Verpakkingen kunnen een significante invloed hebben op de houdbaarheid van voedsel. Zo kan er folie worden gebruikt voor groenten en fruit en worden er barrière-verpakkingen gebruikt voor producten als vlees en kaas. Daarbij worden ook steeds meer duurzame verpakkingen en verpakkingsmaterialen aangeboden.

Verschillende partijen zoals Oerlemans Packaging B.V. en Moonen Packaging zijn gespecialiseerd in verpakkingen voor levensmiddelen.

Technologieën & Data-analyse

 

Technologieën en data-analyse zijn niet meer weg te denken uit de huidige maatschappij. Voor preventie en vermindering van voedselverspilling zijn er tal van mogelijkheden op het gebied van technologie en data.

EyeOn
EyeOn is een bedrijf dat advies geef over planning en forecasting en gespecialiseerd is in het optimaliseren van stromen in de keten. Ze maken de keten transparant door gebruik van grote hoeveelheden data en verschaffen daarmee inzicht hoe processen kunnen verbeteren om verspilling te voorkomen.

Food Tech Brainport
In een veranderende en groeiende wereld verandert ook de voedselbehoefte. Dit vraagt om optimaler gebruik van grondstoffen en slimme technologieën. Food Tech Brainport biedt als fieldlab faciliteiten en toegang tot kennis, kapitaal en netwerken op het gebied van voedsel en technologie. Samen met kennisinstellingen en

technologiebedrijven vindt Food Tech Brainport manieren om alle grondstoffen uit producten optimaal te verwerken tot voeding.

Milgro
Zorgvuldige inzet van grondstoffen op basis van de juiste data; dat is waar Milgro voor zorgt. Milgro voorziet bedrijven van een ‘control room’ die benodigd is om de juiste data zichtbaar te maken. Op deze manier wordt onder andere voedselverspilling zichtbaar en kan er gericht actie worden ondernomen om de verspilling te verminderen.

Orcado
Orcado ontwikkelde een gecombineerd product genaamd Supplybrain. Geavanceerde software waarin meerdere modules beschikbaar zijn:  forecasting, VMI en demandplanning. Met deze drie modules wordt o.a. geavanceerde forecasting software gebruikt om verspilling te voorkomen en kosten te reduceren en wordt de VMI gebruikt voor de ondersteuning van het voorraadbeheer. Optimalisatie in de keten zorgt voor minder verspilling en meer rendement.

Ondersteuning, regelingen & tools

Om bedrijven te ondersteunen en inspireren om met voedselverspilling aan de slag te gaan, zijn er organisaties die hierbij kunnen helpen, regelingen en tools. Zo worden bedrijven zowel met kennis als op financieel gebied ondersteund.

MVO Nederland
MVO Nederland vormt samen met ondernemers een netwerk dat zich naar een nieuwe economie toe beweegt. Deze nieuwe economie is klimaatneutraal, circulair en heeft eerlijke ketens. MVO Nederland laat zien hoe de route naar de nieuwe economie eruit ziet en ondersteunt dat door innovatie tot stand te brengen via projecten. Zo’n 2000 bedrijven zijn aangesloten, waarvan er 530 actief zijn in projecten en netwerken. Eén van de initiatieven die is ontstaan vanuit MVO Nederland, is Verspilling is Verrukkelijk. Ook beheert MVO Nederland een matchmaking platform (Futureproof Community) waarop ondernemers en bedrijven onder andere hun uitdagingen en oplossingen over voedselverspilling kunnen delen.

Platformen & Databases
Er zijn veel verschillende platformen, organisaties en databases die kennis, informatie en oplossingen bieden op het gebied van voedselverspilling.

Zo was REFRESH een EU project waarin het verminderen van voedselverspilling centraal stond wat onder andere resulteerde in een online platform, een valorisatietool (FORKLIFT) en een database met kennis over de samenstelling van voedsel (FoodWasteEXplorer).

Het Ministerie van Landbouw, Natuur & Voedselkwaliteit heeft het platform No Waste Network opgezet. Het platform is gericht op ondernemers en organisaties vanuit de voedselketen. De missie van het platform is het hoogwaardig verwaarden van reststromen en het verminderen van voedselverspilling. 

Vanuit Wageningen University en Research wordt er op meerdere vlakken onderzoek gedaan zoals het REFRESH project en worden projecten gedaan over voedselverspilling. Zo is er een dossier ‘Hoe voorkom je voedselverspilling’, worden er beleidsondersteunende onderzoeken gedaan (bijvoorbeeld PPS Eindeloos Groenten) en is er onderzoek gedaan naar voedselverspilling in de zorg.

Ook Groen Kennisnet heeft een dossier met informatie over voedselverspilling. Daarin worden niet alleen feiten en cijfers benoemd, maar ligt de nadruk op praktijk gerelateerde voorbeelden.

Rabobank
Als food en agribank voelt de Rabobank vanuit haar missie 'Growing a better world together' een verantwoordelijkheid om een betekenisvolle bijdrage te leveren aan het wereldvoedselprobleem. De Rabobank ziet een toenemend aantal klanten investeren in duurzaamheidsmaatregelen in de voedselwaardeketen. De bank helpt hierbij door onder andere financiële ondersteuning. Zo bieden ze bijvoorbeeld financiering voor starters die zich bezighouden met innovaties en ontwikkeling; de Achtergestelde Innovatie Lening. Deze vorm van financiering is bedoeld voor ontwikkelingen binnen thema’s als Circulaire Economie, Food, Renewables en Vitality.

Regionale Ontwikkelingsmaatschappijen
Elke provincie heeft een eigen Regionale Ontwikkelingsmaatschappij (ROM). De doelstelling van de ROMs is het versterken van de lokale en regionale economie. De ROMs investeren voornamelijk in innovatieve, snelgroeiende en regionale bedrijven. Er wordt risicokapitaal verstrekt aan ondernemers waarbij de ROM zelf aandeelhouder kan worden in het bedrijf. Om als bedrijf hiervoor in aanmerking te komen dient er een aanvraag te worden gedaan. Deze aanvraag verschilt per ROM. Kijk hier voor de ROM in jouw provincie en voor meer informatie.

Daarnaast hebben zes ROMs het Business Innovation Program Food opgezet. Is je bedrijf actief in de agrofoodsector en zie je kansen om meer waarde te halen uit grondstoffen door nieuwe toepassingen of efficiëntere inzet? Dit innovatieprogramma helpt je hierbij en start op 16 september 2020.

RVO
De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) is er voor ondernemende Nederlanders die werken aan een duurzame en economisch sterke samenleving. De RVO helpt op het gebied van agrarisch ondernemen, duurzaamheid en innovatie. Daarnaast levert de RVO expertise over landen, octrooien en duurzame oplossingen en ze informeren over financiële en fiscale regelingen. De RVO werkt in opdracht van de Rijksoverheid, de EU, provincies en gemeenten.

De RVO heeft een breed aanbod aan subsidie- en financieringsregelingen. Deze worden uitgevoerd namens verschillende ministeries en de Europese Unie.

Op dit moment staat de MIT-regeling (Mkb-innovatiestimulering Regio en Topsectoren) open voor mkb-ondernemingen die aan de slag willen met innovatieprojecten samen met anderen. Haalbaarheidsprojecten en R&D-samenwerkingsprojecten worden regionaal aangeboden, kennisvouchers zijn alleen landelijk beschikbaar. Deze regeling is vanaf 7 april 2020 geopend voor haalbaarheidsprojecten en kennisvouchers. De oproep voor R&D-samenwerkingsprojecten opent op 11 juni 2020. De aanvraag voor de projecten en vouchers sluit op 10 september.

Daarnaast staat de Vamil-regeling open. Hierbij kun je als ondernemer fiscaal voordelig investeren in milieuvriendelijke technieken. Met de Vamil-regeling kun je 75% van de investeringskosten afschrijven. Je komt voor de Vamil-regeling in aanmerking als je investeert in een bedrijfsmiddel dat op de Milieulijst 2020 staat en voldoet aan de daarin gestelde eisen. Zo staan er ook bedrijfsmiddelen op de Milieulijst die bijdragen aan het verminderen van voedselverspilling. Voorbeelden hiervan zijn ‘Verwerkingsapparatuur voor hoogwaardige (afgekeurde) voedseloverschotten in de voedingsmiddelenindustrie’, ‘Apparatuur voor het opwaarderen van bierbostel tot humane voeding’ en ‘Verwerkingsapparatuur van laagwaardige plantaardige reststromen tot voedsel voor insectenkweek’.

Topsector Agri & Food
Topsector Agri & Food heeft als ambitie om wereldleider te worden op het gebied van onder andere succesvolle oplossingen voor uitdagingen op het gebied van landbouw en voeding. Daarom stimuleren zij nieuwe kennis en innovaties hoofdzakelijk door het opzetten en financieren van onderzoeks- en innovatieprojecten. Topsector Agri & Food ondersteunt innovatie met eigen regelingen en co-financering en bieden de volgende mogelijkheden aan bedrijven en kennisinstellingen:

  • Het (laten) uitvoeren van PPS-projecten
  • Deelnemen aan de MIT (MKB Innovatieregeling Topsectoren)
    • Zie MIT-regeling bij hoofdstuk ‘RVO’
  • Deelnemen aan een Kennis op Maat-project
  • Deelnemen in een Seed Money Project voor internationale samenwerking

Voucherregeling
De voucherregeling van Samen Tegen Voedselverspilling is gericht op het stimuleren van bedrijven om te innoveren in het voorkomen en verminderen van voedselverspilling. Daarnaast kunnen dit ook innovaties zijn voor het tot waarde brengen van onvermijdbare reststromen in hun processen en/of keten. Binnen deze voucherregeling is de expertise van Wageningen University & Research en derde partijen in te zetten voor het uitvoeren van advies- en onderzoeksprojecten.

Het advies kan in de vorm zijn van een expertsessie, een validatie, een haalbaarheidsonderzoek, een kansenkaart workshop of een value scan. Een bedrijf of organisatie betaalt 50% van de kosten, de andere 50% wordt door de voucher vergoed. De waarde van de voucher ligt tussen de € 5.000,- en € 15.000,-.

ZLTO
ZLTO is een vereniging van ruim 13.000 boeren en tuinders in Zeeland, Noord-Brabant en Zuid-Gelderland. De vereniging stimuleert onder andere innovatieve projecten en investeert in bedrijven. Daarbij wordt in verschillende thema’s gewerkt zoals verduurzaming van voedselproductie en klimaat. Samen met partners uit de agrarische en wetenschappelijke sector is ZLTO het project Food Heroes gestart. Het is een project dat 3,5 jaar duurt waarin de deelnemende partners aan de slag gaan met de verwaarding van reststromen in de sectoren Groenten & Fruit (2e en 3e klasse groenten en fruit), Mannelijke dieren (vlees van bokjes) en Visserij.

 

*Bovengenoemde regelingen weergeven enkel een aantal voorbeelden van toepasselijke regelingen

X