Monitor groente- en fruit krijgt meer diepgang door deelname snijderijen

Voor het eerst hebben snijderijen meegedaan als subsector in de landelijke monitor voedselverspilling bij groente- en fruithandelaren en snijderijen. Dat levert nieuwe en relevantere inzichten op voor de hele keten. Deze derde meting is uitgevoerd door Wageningen University & Research in opdracht van Samen Tegen Voedselverspilling en GroentenFruit Huis, en gefinancierd door het ministerie van LVVN. Hieruit blijkt dat in 2024 97,1% van alle verhandelde groenten en fruit hun bestemming vond als voedsel of veevoer. De overige 2,9% werd geregistreerd als voedselverspilling op sectorniveau. Dat is het gewogen gemiddelde voor Nederland.

Aan de monitor namen vijftien entiteiten van veertien bedrijven deel, samen goed voor ruim 1,2 miljoen ton fysiek aangevoerde AGF. Onder de handelsbedrijven vallen onder meer Best Fresh Group, Combilo, Everest Fresh, Food Fellows, Fruitful Ventures, FruitMasters, The Greenery en Vogelaar Vredehof. De deelnemende snijderijen zijn Heemskerk fresh & easy, Postuma, Snijpunt, Tuinderij Vers en Vezet.

Bedrijfsniveau: duidelijke verschillen tussen handel en snijderijen

Wanneer ieder bedrijf, ongeacht omvang, op gelijke wijze wordt meegewogen, ontstaat het gemiddelde percentage voedselverspilling per deelnemer. Dit getal ligt hoger bij de snijderijen dan bij de handelsbedrijven.

Bestemmingen

Uit het onderzoek blijkt dat handelsbedrijven gemiddeld 99,0% van hun volume afzetten voor humane consumptie. De resterende 1,0% wordt als reststroom geregistreerd. Slechts 0,1% daarvan vindt een bestemming in diervoeding en 0,9% valt daadwerkelijk onder voedselverspilling, waarvan het grootste deel vervolgens wordt vergist.

Bij snijderijen ligt het percentage zoals verwacht hoger. Gemiddeld gaat daar 83,8% naar humane consumptie en wordt 16,2% als reststroom geregistreerd. Van dat aandeel krijgt 7,4% een bestemming in diervoeding, gaat 0,1% naar biomaterialen en wordt 8,8% aangemerkt als voedselverspilling. Ook hier wordt het grootste deel vergist.

Dat verschil is deels inherent aan het proces. Snijresten zijn onvermijdelijk en kunnen zowel eetbare delen (uiteindes van courgette en komkommer, buitenste slabladeren) als oneetbare delen (paprikasteeltjes, harde koolkernen, ananasschil) bevatten. Dit zijn resten die in andere gevallen veelal bij de consument plaats zouden vinden maar door de verwerkingsstap nu eerder in de keten gebeuren en hierdoor vaker de bestemming veevoer krijgen.

Sectorniveau: 2,9% in 2024

Wanneer de cijfers worden gewogen naar bedrijfsomvang, waardoor grotere volumes zwaarder meetellen, komt de totale voedselverspilling in de groente en fruit handelssector in Nederland in 2024 uit op 2,9%.

Fluctuaties ten opzichte van eerdere jaren zijn niet alleen het gevolg van uiteenlopende prestaties, maar ook van verschillen in het type deelnemende bedrijven. Dat maakt één-op-één vergelijking complex. Een bredere en stabielere deelname is daarom essentieel om trends betrouwbaarder te kunnen duiden.

Van meten naar sturen

GroentenFruit Huis telt circa 280 leden. De afdekking onder snijderijen is inmiddels relatief hoog, maar binnen de handelssector is nog ruimte voor uitbreiding. Sinds 2020 brengen leden vrijwillig hun verspilling in kaart. De ervaring leert dat monitoring geen administratieve verplichting is, maar een strategisch instrument. De cijfers helpen bedrijven gerichter te sturen, processen aan te scherpen en het gesprek met ketenpartners te voeren op basis van feiten in plaats van aannames.

Aan de hand van deze data sturen steeds meer bedrijven op het verfijnen van hun voorspellingen en het uitbreiden van hun afzetkanalen. Ook zijn er verschillende bedrijven die met overschotten en reststromen houdbare producten maken. Denk bijvoorbeeld aan de tomatenblends en sauzen van Food Fellows, de paprikapuree van Combilo en citrussappen van Half Baked. Op deze manier kunnen fluctuaties steeds beter opgevangen en verwaard worden.

Ook meedoen?

“Het verminderen van voedselreststromen heeft een hoge prioriteit binnen Koninklijke Vezet. We onderschrijven het belang dat zo veel mogelijk bedrijven in de sector bijdragen aan deze monitor. Dat creëert een bruikbare benchmark voor alle deelnemers, en helpt bij het belangrijker maken van de kans om voedselverliezen terug te dringen. Dat is duurzamer en het scheelt geld.” – Joline Zandbergen, duurzaamheidsmanager bij Koninklijke Vezet B.V.

Voor een sector met kwetsbare, beperkt houdbare producten is inzicht een randvoorwaarde voor verdere verduurzaming. Doe daarom mee met de nieuwe monitor. De uitvraag over de data van 2025 loopt tot eind juni 2026. Wilt u ook weten waar in uw bedrijf verspilling optreedt, hoe u scoort ten opzichte van het sectorgemiddelde en waar concrete reductiekansen liggen? Neem contact op met Zoë Verdaasdonk. 

GroentenFruit Huis is stakeholder van Samen Tegen Voedselverspilling.