Grootste reststroom visverwerkende industrie wordt verwaard tot vismeel

Bij het verwerken van vis blijft gemiddeld 40% over van wat binnenkomt. Een kwart van die reststroom wordt voedsel voor mensen; de rest gaat vooral naar vismeel en voer voor huisdieren. Dat blijkt uit de Monitor Voedselverspilling over 2025.

Het goede nieuws is dat bijna niets echt verloren gaat van het volume wat verwerkt wordt: in de visverwerking 0,3% en in de schaal- en schelpdiersector 0,4%. Kansen liggen in de reststromen die nu naar vismeel gaan. Een deel daarvan komt mogelijk in aanmerking voor een hoogwaardiger toepassing: als voedsel voor mensen.

De monitor is een initiatief van Samen Tegen Voedselverspilling, Wageningen University & Research (WUR) en de Visfederatie, met steun van het ministerie van LVVN. Deelnemers zijn Delta Mossel, Roem van Yerseke, Krijn Verwijs Yerseke, Aqua-Triton Mossel, Heiploeg, Klaas Puul, Ouwehand, Neerlandia Urk, Cornelis Vrolijk Seafood, Korf Vis, Foppen Seafood, zij leverden data over 2025 aan.

De resultaten gaan over de Nederlandse bedrijven en hun eigen processen. Wat er in het buitenland met het product gebeurt, bijvoorbeeld het pellen van garnalen, valt buiten de scope van het onderzoek. De reststromen variëren binnen de sector, omdat bedrijven verschillende vissoorten verwerken en daarbij andere reststromen vrijkomen. Zo levert het verwerken van platvis een andere hoeveelheid aan afsnijdsels, graten en koppen op dan het verwerken van bijvoorbeeld zalm of haring.

Schelpen gaan terug naar zee

In de schaal- en schelpdiersector was 6,6% van het inkomende volume reststroom. Deze reststroom bestaat voornamelijk uit schelpen, zand en ander materiaal dat bij het schoonmaken en verwerken van bijvoorbeeld mosselen ontstaat. Het meeste wordt teruggestort in zee, waar het onder meer dient als voedingsbodem voor nieuwe kweek. Een klein deel is geschikt om te verwerken tot vismeel en 0,4% blijft echt over.

Visverwerking

In de visverwerking bedroeg de reststroom gemiddeld 40% van het inkomende volume. Het gaat hier vooral om graten, afsnijdsels en koppen. Ongeveer een kwart van deze reststromen krijgt een foodgrade bestemming en kan worden verwerkt tot voedsel voor mensen.

Het grootste deel van deze reststromen, zo’n 75%, is zogeheten categorie 3-materiaal en wordt doorverkocht aan verwerkers. Deelnemende bedrijven geven aan dat dit doorgaans wordt verwerkt tot vismeel en voer voor huisdieren. Het materiaal blijft zo in de voedselketen en telt daarom niet mee als voedselverspilling. Dat is echter een lagere verwaarding dan voedsel voor mensen, zowel voor het bedrijf als voor het klimaat. Van het bruikbare inkomende volume blijft 0,3% over en wordt verbrand.

Wat telt als voedselverspilling?

Reststromen zijn niet automatisch voedselverspilling. Het hangt af van wat ermee gebeurt. Reststromen met een foodgrade bestemming en materiaal dat wordt verwerkt tot diervoer of vismeel blijven in de voedselketen en worden daarom niet gezien als voedselverspilling. Daarnaast wordt tarra (die wordt teruggestort in zee) niet gezien als voedselverspilling, omdat het grotendeels om niet-eetbaar materiaal gaat dat bovendien dient als voedingsbodem voor nieuwe kweek.

Mike Turenhout - directeur Visfederatie: "De resultaten van dit onderzoek laten zien dat Nederlandse visverwerkende bedrijven bewust omgaan met hun grondstoffen en dat er nauwelijks iets verloren gaat. Er wordt kritisch gekeken naar de bestemming van het volledige product. Tegelijkertijd liggen er mogelijk nog kansen om een groter deel van de reststromen geschikt te maken voor humane consumptie. Als sector kunnen we samen met de ketenpartners onderzoeken hoe we deze reststromen nog beter kunnen verwaarden."

Kansen voor verwaarding

Dat een kwart al als voedsel op tafel komt, laat zien dat het kan. Niet elke reststroom is zomaar geschikt voor menselijke consumptie, maar bedrijven die weten waar hun reststromen precies uit bestaan en waar ze naartoe gaan, kunnen gericht kijken welk deel een betere bestemming kan krijgen. Daarom is het ook zinvol om samen met reststroomverwerkers de bestemming van de reststromen die worden doorverkocht beter in kaart te brengen. Zo kan met meer zekerheid worden bepaald welk deel van deze stromen eindigt als voedselverspilling, en waar de kansen voor hoogwaardigere verwaarding liggen.

Doe ook mee aan de monitor

Ben je actief in de visverwerkende industrie of de schaal- en schelpdiersector? Sluit dan ook aan bij de monitor. Meld je bij interesse aan via de Visfederatie of office@samentegenvoedselverspilling.nl.