PRIMAIRE SECTOR: Voorkomen, verminderen, verwaarden
Tags
Bron foto: Maksim Safaniuk, Shutterstock.com.
In de Nederlandse primaire sector, waar akkerbouw, veeteelt en visserij centraal staan, zien we jaarlijks aanzienlijke voedselverspilling. Voedselverspilling vormt een complexe uitdaging met aanzienlijke economische en milieu-impact.
Oorzaken
De omvang van voedselverspilling binnen deze sectoren is opmerkelijk. In de akkerbouw wordt voedsel verspild door inefficiënte oogst- en verwerkingstechnieken, overproductie, strikte kwaliteitseisen, afwijzing op basis van uiterlijke kenmerken en logistieke hindernissen. De veeteeltsector ziet niet alleen verspilling van vlees, maar ook voeder- en graanverspilling. Binnen de visserij is voedselverspilling het gevolg van bijvangst, ongewenste soorten en niet-duurzame vistechnieken. Daarnaast is gebrek aan coördinatie binnen de hele voedselketen een oorzaak van voedselverspilling.
Ladder van Moerman
Samen streven we naar een duurzamere en verantwoordelijke voedselproductie in Nederland. In de strijd tegen voedselverspilling maken we het meeste verschil door ons te focussen op het voorkomen van voedselverspilling. Echter kunnen we niet voorkomen dat er op sommige momenten toch een overschot aan voedsel ontstaat. Daarom houden we ons ook bezig met het verminderen en verwaarden van voedselverspilling. Dit doen we volgens de Ladder van Moerman. Want producten waar liefde, aandacht en energie in is gestopt horen op een plek terecht te komen waar ze van waarde zijn.
Welke oplossingen zijn er voor bedrijven in de primaire sector die voedselverspilling willen voorkomen, verminderen en verwaarden? Dat lees je hieronder!
Oplossingen van onze stakeholders
1. Voorkomen (preventie)
Houdbaarheid verlengen
Apeel Sciences biedt het coatingproduct Apeel: een plantaardige coating die ervoor zorgt dat producten zoals avocado’s, citrusvruchten en mango’s langer houdbaar blijven. De plantaardige bescherming van Apeel houdt het vocht in de vrucht langer vast en zorgt dat er minder zuurstof in het fruit komt. Hierdoor vertraagt het bederfproces en blijft het fruit langer goed.
Contronics. Door gebruik te maken van ‘dry misting’ blijven producten gedurende transport, opslag en in de supermarkten langer goed. De producten worden omgeven door een mistdeken waarna de mist verdampt, de luchtvochtigheid stijgt en er een koelend effect ontstaat. Verse producten verliezen daardoor zelf minder vocht, waardoor de kwaliteit van het voedsel langer behouden blijft.
Houdbaarheid beter voorspellen
Keep-it heeft een real time houdbaarheidsindicator ontwikkeld die laat zien hoeveel dagen een product nog houdbaar is. De indicator is gekalibreerd op basis van houdbaarheidsdata van specifieke producten. In combinatie met de temperatuur waaraan het product is blootgesteld, berekent de indicator hoeveel dagen het product nog houdbaar is. Gebruik van de indicator kan voedselverspilling effectief verminderen omdat houdbaarheid veel te maken heeft met de temperatuur waaraan het product is blootgesteld.
OneThird ontwikkelde een intelligente scanner waarmee op elk moment de houdbaarheid van groenten en fruit kan worden voorspeld. Het doel van OneThird is om objectieve houdbaarheidsdata en gerelateerde informatie in real-time beschikbaar te maken voor verschillende schakels in de keten. Hierdoor kunnen er beter besluiten worden genomen, kijkend naar de houdbaarheid, waardoor voedselverspilling vermindert.
Beter verpakken
OPACKGROUP is een bedrijf dat gespecialiseerd is in de productie van kunststof en flexibele folies en verpakkingen. Door de inzet van de juiste folies binnen de tuinbouw kan de oogst beter worden gereguleerd wat resulteert in minder verspilling. Daarnaast resulteert gebruik van folies bij groenten en fruit in een langere houdbaarheid en voorkomt het distributieschade en verspreiding van bederf.
Perfotec. De technologie van PerfoTec voorziet de verpakking van een product van het precieze aantal gaatjes die het nodig heeft, om een optimale atmosfeer te creëren. De nodige zuurstof kan in de verpakking komen en de overbodige hoeveelheid CO2 kan de verpakking verlaten. Hiermee wordt de versheid van het product als het ware ‘gepauzeerd’, totdat het weer wordt uitgepakt.
Rassen optimalisatie
Syngenta past gerichte veredeling toe om oogstverlies te voorkomen en groenten weerbaar te maken tegen ziektes en extreme weersomstandigheden. Ook worden oplossingen geboden tegen snijverlies bij verwerkers door bijvoorbeeld groenten met perfecte afmetingen te ontwikkelen.
2. Verminderen
Meten en monitoren
Voor het meten van voedselverspilling binnen bedrijven en organisaties in de hele voedselketen hebben Samen Tegen Voedselverspilling en Wageningen University & Research templates ontwikkeld. Wil je meer weten over de mogelijkheden voor Pure Winst door reststromen te registreren via een beproefde methodiek?
3. Verwaarden
Reststromen naar voedsel
Vierkantsverwaarding
Darling Ingredients voorkomt verspilling in de agro-foodketen door het wereldwijd inzamelen van ongeveer 10 miljoen ton (9.7 MMT) dierlijke bijproducten en restmaterialen per jaar. Uit deze grondstoffen produceert Darling Ingredients vetten, eiwitten, gelatine, collageen en fosfaten met vele toepassingen. De ingrediënten worden breed ingezet in farmaceutische en levensmiddelenapplicaties en in huisdierenvoer en diervoeders.
Duynie Group zorgt voor de verwaarding van plantaardige co-producten uit de levensmiddelen- en biobrandstoffenindustrie. Het bedrijf ontzorgt leveranciers en creëert duurzame producten voor verschillende markten, zoals hoogwaardige diervoeders, humane voeding, technische applicaties en grondstoffen voor energieproductie. Hierbij zet Duynie Group in op circulariteit en samenwerkingen in de keten. Daarnaast werkt het R&D-team continu aan innovaties om co-producten nog beter te verwaarden.
Energy Food Ingredients zet zich ervoor in om alles uit fruit en groente te halen. Dat doen ze door fruit te verwerken tot concentraten en andere ingrediënten. Deze kunnen vervolgens weer in verdere voedselproductie gebruikt worden als grondstof. Door te werken met Nederlandse groenten en fruit kunnen de uiteindelijke producten als ‘Nederlands Product’ bij de supermarkt worden neergezet.
Van RijsingenGreen. Bedrijven van VanRijsingenGreen zaaien, oogsten, verwerken en verkopen op een duurzame manier verschillende groenteproducten. Door een optimale bedrijfsketen en goede planning halen ze het maximale uit verwerkte groenten. Als er toch reststromen vrijkomen, dan verwaarden ze reststromen van onder andere wortels, bieten, spinazie en boerenkool alsnog tot de laatste vezel en de laatste druppel. Dit kunnen ze ook met reststromen van andere bedrijven.
Sauzen & soepen
Food Fellows is een initiatief van Harvest House, een internationale coöperatie van bevlogen en betrokken telers, gespecialiseerd in vruchtgroenten. Food Fellows bedenkt creatieve en lekkere oplossingen voor de uitvallers die het schap net niet halen. Tomaatjes die van de tros vallen bijvoorbeeld. Of die net een dagje te rijp zijn. Of paprika’s die net te veel blos op de wangen hebben. Daar maken ze de meest (h)eerlijke en 100% natuurlijke producten van.
Henri is producent van kant-en-klare soepen, sauzen en maaltijdcomponenten. Ze gebruiken daar meerdere reststromen groenten voor die voorheen werden vergist. Nu maakt Henri er een heerlijke soep van.
Soupalicious bereidt koelverse soepen. De soepen worden met goede reststromen groenten gemaakt. Voor elke liter soep die afgenomen wordt, wordt automatisch een liter soep aan de voedselbank bij jou in de buurt gedoneerd.
Zwanenberg Food Group is producent van o.a. soepen en sauzen waarin reststromen groenten worden verwerkt. Door het verwerken en verhitten blijft het product lang houdbaar. De reststromen die ze ontvangen van kwekers, groenteleveranciers en -verwerkers zijn producten die qua maat of kleur net iets afwijken.
Nieuwe producten
De Clique gebruikt reststromen zoals koffiedik, schillen en etensresten van bedrijven als voedingsbodem voor nieuwe producten. Zo creëren ze waardevolle, kortere en circulaire ketens. Ze maken bijvoorbeeld frisdrank en focaccia van sinaasappelschillen en bitterballen en kroketten van oesterzwammen gegroeid op koffiedik.
MaGie Creations. MaGie Creations verwaardt biergraan, de grootste reststroom van bierbrouwers. Het biergraan wordt nu gebruikt als voer voor melkvee. Magie Creations wil dit hoger verwaarden en verwerkt het tot ingrediënten voor de voedingsmiddelenindustrie, zoals meel voor brood.
Donaties
Groente & Fruitbrigade. De Groente & Fruitbrigade heeft als missie om iedere voedselbank elke week te voorzien van verse groenten en fruit. Telers en handelaren doneren overschotten en buitenbeentjes aan de Groente & Fruitbrigade. Zij zorgen er vervolgens voor dat de producten worden gesorteerd, gecontroleerd en gedistribueerd naar het distributienetwerk van Voedselbanken Nederland om zo voedselbankklanten te voorzien van vers en gezond eten waarbij ook nog eens verspilling wordt tegengegaan.
Voedselbanken Nederland. De voedselbanken helpen de mensen die niet in staat zijn in hun eerste levensbehoefte te voorzien. Dat doen ze door deze mensen tijdelijk te voorzien van voedselpakketten. Bedrijven uit de levensmiddelenindustrie kunnen daarbij helpen door het doneren van producten die bijvoorbeeld geen bestemming meer hebben.
Reststromen naar diervoeder
Diervoederproducenten
Darling Ingredients voorkomt verspilling in de agro-foodketen door het wereldwijd inzamelen van ongeveer 10 miljoen ton (9.7 MMT) dierlijke bijproducten en restmaterialen per jaar. Uit deze grondstoffen produceert Darling Ingredients vetten, eiwitten, gelatine, collageen en fosfaten met vele toepassingen. De ingrediënten worden breed ingezet in farmaceutische en levensmiddelenapplicaties en in huisdierenvoer en diervoeders.
Duynie Group zorgt voor de verwaarding van plantaardige co-producten uit de levensmiddelen- en biobrandstoffenindustrie. Het bedrijf ontzorgt leveranciers en creëert duurzame producten voor verschillende markten, zoals hoogwaardige diervoeders, humane voeding, technische applicaties en grondstoffen voor energieproductie. Hierbij zet Duynie Group in op circulariteit en samenwerkingen in de keten. Daarnaast werkt het R&D-team continu aan innovaties om co-producten nog beter te verwaarden.
Feedvalid is al zo’n 125 jaar actief in de agrarische sector en diervoeding. Ze waarderen reststromen uit de levensmiddelenindustrie op tot nieuwe circulaire diervoederingrediënten. Door deze stromen een waardevolle bestemming te geven, leveren ze een bijdrage aan duurzame en toekomstgerichte voedselproductie.
Kwaliflex verwerkt reststromen uit de levensmiddelenindustrie. Dit zijn zowel verpakte als onverpakte reststromen. Met de verwerking van de reststromen maken ze veevoer wat ze aan de varkens in hun eigen varkenshouderij voeren en wekken ze groene stroom en biogas op.
Looop verwerkt organische reststromen vanuit de levensmiddelenindustrie tot nieuwe producten zoals grondstoffen voor humane voeding, veevoer, insectenvoer en energie. Op deze manier brengen ze organische reststromen opnieuw de keten in.
Nijsen Company maakt van reststromen uit de levensmiddelenindustrie veevoer voor kippen van Kipster en varkens. Zo draagt Nijsen Company bij aan de circulaire landbouw en een duurzamere varkens- en pluimveehouderij met als uiteindelijk doel een duurzaam en lekker stukje vlees of ei.
Schothorst Feed Research probeert alles wat niet geschikt is voor humane voeding beschikbaar te maken in de mengvoerindustrie. Ze evalueren en waarderen de nutriënten zodat deze gebruikt kunnen worden om nieuwe maatschappelijk verantwoordelijke voeders te maken. Hierdoor kan de mengvoerindustrie in EU en in Azië meer reststromen en bijproducten in hun rantsoenen gebruiken, waardoor er minder verspilling is.
Circulaire veehouderijen
Coöperatie Zonvarken is een samenwerking van boeren met een vooruitstrevende varkensboerderij. Zonvarkens worden gevoerd met 100% rest- en retourstromen van humane voeding. Op deze manier draagt Zonvarken bij aan het verminderen van voedselverspilling.
JEGG is een duurzaam pluimveebedrijf. De kippen worden grootgebracht met eiwitrijke larven. Deze larven groeien op een voedingsbodem van niet-verkochte groenten en fruit van de lokale supermarkt. Ook restafval van bakkerijen en slagerijen wordt verwerkt tot proteïnerijk kippenvoer.
Kipster. Het kippenvoer voor de kippen van Kipster bestaat voor 97% uit restjes en voor 3% uit vitamines en mineralen. Bakkerij Holland, Kipster, Lidl en Nijsen/Granico hebben een circulaire ketensamenwerking opgezet. Niet-verkocht brood van Lidl wordt via Bakkerij Holland naar Nijsen/Granico gebracht waar het wordt vermengd tot kippenvoer. Kipster voert dit aan hun kippen waarna de gelegde eieren bij Lidl worden verkocht.
Oranjehoen is een kippen- en akkerbouwbedrijf dat gebruik maakt van een kringloop tussen de akkerbouw en kippen. Daarnaast worden de kippen gevoerd met reststromen wortel, rode bieten en kruiden van onder andere Hello Fresh. Daardoor krijgen de kippen en het kippenvlees een oranje kleur. Deze kip wordt vervolgens weer gebruikt in de maaltijdboxen van Hello Fresh.
Voorbeelden
Genson Lost Fruits
Genson Lost Fruits draagt bij aan een circulair voedselsysteem door vraag en aanbod optimaal op elkaar af te stemmen, samen te werken in de keten en oogst- en houdbaarheidsprognoses te maken. Uitgangspunt is om zo min mogelijk ‘tweede klasse’ fruit te produceren en afgekeurde partijen tot een minimum te beperken. Vruchten die toch te klein, groot of misvormd zijn, worden bijvoorbeeld verkocht aan de voedingsmiddelenindustrie of verwerkt tot likeur, gin, low-gin en bubbles onder het eigen merk ODAVI. Het gaat om zo’n 300 ton aardbeien en 15 ton frambozen per jaar. Het gaat niet alleen om eigen reststromen, maar op termijn ook om die van andere telers en retailers.
Zonvarken: 100% circulair veevoer
Zonvarkens worden gevoerd met 100% rest- en retourstromen van humane voeding. Ook kleine reststromen die voorheen in een vergister belandden, worden bij Zonvarken ingezet. Zonvarken helpt daarmee voedselverspilling tegen te gaan en daarnaast concurreren de varkens niet met de mens om voeding die ook voor humane consumptie geschikt is. Zonvarken producten zijn inmiddels verkrijgbaar bij Jumbo supermarkten.
FeedValid & Oranjehoen: ‘Kringloopkip’
FeedValid en Oranjehoen zijn een samenwerking gestart voor een circulair systeem rondom pluimvee. De wortelreststromen van FeedValid en HelloFresh gaan naar Oranjehoen. Zij drogen de wortels in samenwerking met TopFeed. Daarna maakt ForFarmers De Hoop er premium kwaliteit kippenvoer van die de Oranjehoenen van Johan weer te eten krijgen. Het vlees gaat vervolgens weer naar HelloFresh en de mest keert terug naar de akkers als voeding voor de grond. Zo is de cirkel mooi rond.
Praktische informatie, tools & tips
Algemene tips en adviezen voor bedrijven
Regelingen, ondersteuning en financiering